Schakelen was niet zo moeilijk; daar ben je daar en hier hier. Ik moest wel even hardop lachen in het vliegtuig toen we afdaalden richting Schiphol. De keurigheid en organisatie waarmee de weilandjes zich onder je aftekenen vormt een welhaast hilarisch contrast met de willekeur en chaos van Senegal in het algemeen en van Dakar in het bijzonder. Vervolgens valt op dat er dus inderdaad bijna niemand op straat is vergeleken met daar. Ik moet zeggen dat ik de relaxedheid van de Afrikanen wel mis, en ook de gezelligheid van kids om me heen en de sociale manier van leven daar. Maar hier kun je weer frikandellen eten.

Dat is een mooi bruggetje naar de titel van deze post. Vandaag hebben we ons huis ondersteboven gekeerd, alles superschoon gemaakt. Het was gezellig, zelfs oud-huisgenoot Brul kwam nog even langs om wat langspeelplaten, verstofde theologische werken en andere prullaria op te halen. Als je op de foto hieronder klikt kun je wat foto’s zien, ze zijn natuurlijk ook bij ‘foto’s’ te zien. Aan het eind samen frituren, een biertje in de zon met een frikandel. Als de zon schijnt is het leven altijd mooier…

P.S. Huisgenoot Hempie staat er wat veel op, dat zou de indruk kunnen geven dat hij alles alleen heeft gedaan. Dat is niet zo.
P.S. II Van mijn oranje BBQ heb ik na bijna 7 jaar afcheid moeten nemen. Het aantal mensen dat erop heeft ge-BBQ-ed is boven de 200! Namens hen allen dank.
P.S. III Alle lezers uit mijn Afrika-tijd bedankt voor de vele comments en mailtjes!
P.S. IV Mijn laptop was gestolen vlak voor ik wegging, dat verklaart gedeeltelijk het gebrek aan een mooie slotpost. Sorry.

Mijn Canon Powershot SX10 IS bleek superhandig, want met 20x zoom kom je opeens een stuk dichterbij. Photographers paradise!

Het einde van het filmpje is op een andere dag opgenomen. Ik heb onder andere gezwommen in een zoutmeer, het Lac Rose. Heel raar, je blijft drijven, hoe dan ook. ‘t Prikt wel een beetje. Daarna hebben we de toerist uitgehangen in een ‘campement’ waar we via-via gratis terecht konden. Lekker hangen bij een zwembad, en een beetje m’n gitaarakkoorden oefenen. Ik mis mijn piano, trouwens, maar dat terzijde.

Zoutwinning

In het filmpje zit ook een shot van een wagen met zoutzakken en hangende Afrkanen. Deze mannen komen terug van een vermoeiende dag werk in (!!) het meer. Ze werken in de zoutwinning; zout voor in de keuken en ook voor op de Europese wegen als het weer eens koud is hier (daar). Niet echt een gezonde bezigheid, tot je nek in het water over de bodem van het meer schrapen. Vroeger deden vrouwen het, maar dat leidde tot onvruchtbaarheid en andere problemen, dus dat is nu verboden.

Goed, beelden zeggen meer dan lijstjes met dieren en feiten. Here we go:

P.S. Merk op het prachtige taaltje van Vicky en Laëtitita
P.S. 2 Je kunt nu wel zien waarom het Lac Rose heet. Een mooi spelletje van de zon, de hoge zoutconcentratie, rood plankton en microbacteriën. We hadden geluk, soms is het meer gewoon grijs.

Wat zo absurd is, is dat het hier nu al bijna 3 maanden elke dag volstrekt hetzelfde weer is. Weliswaar een wolkje hier of daar, en schommelingen tussen de 23 en 25 graden, maar in principe schijnt de zon. Geen buitjes, niet nadenken over jas mee, elke dag slippers, korte mouwen (voor zover werk op de ambassade dat toelaat) en zwembroek in je tas voor het geval je zin in een duik mocht hebben na een dag werken. Misschien dat het na verloop van tijd went, maar elke keer als ik uit het koude water me laat drogen in de zon en mijn blik laat afdwalen naar het glinsterende water, de strakblauwe lucht en de wuivende palmbomen bekruipt mij het bange vermoeden dat dit misschien wel nooit verveelt. Terwijl ik over 11 dagen toch echt terug moet naar wisselvallig Nederland.

La Lutte

Overigens verveelt het strand de Senegalezen zelf ook niet. Massaal zijn vooral jongens en mannen hier te vinden aan het eind van de dag. Ze voeren de meest gekke rek-, strek- en spieroefeningen uit. Er wordt veel gevoetbalt, dat ook, maar je ziet vooral grote groepen jongens gezamenlijk gehurkt over het strand hoppen, achteruit rennen of met de armen om elkaars hals aan elkaar sjorren en trekken. Die oefeningen horen allemaal bij volkssport nr. 1 hier in Senegal: “La Lutte”. Gisteren heeft Bombardier hier een andere lutteur op overweldigende wijze verslagen, en vanochtend zag ik vanuit de bus dat dit in heel veel kranten voorpaginanieuws is. Toen ik mijn sandwich poulet zat te eten kon ik met de krant van een blonde mevrouw voor mij meelezen, en toen zag ik dat over deze overwinning van Bombardier zomaar 4 artikelen in “Le Quotidien” stonden, toch een gerespecteerd dagblad hier.

Waar praten we eigenlijk over? La lutte is een vorm van worstelen, oftewel elkaar in de zandbak met het hoofd op de grond krijgen. Dit klinkt als iets wat in een paar minuten kan, maar als je naar een worstelwedstrijd zou komen hier ben je al snel een uur of 2 verder. Dat komt omdat het meerendeel van “la lutte” bestaat uit de voorbereiding op het worstelen zelf. Hier is goed zichtbaar dat ondanks het feit dat Senegal overwegend een moslimland is de animistische tradities nog springlevend zijn. De voorbereiding is 1 grote mix van traditionele rituelen. Een groot deel bestaat uit rituele dansen waarbij de worstelaars omringd door een stuk of 20 andere dansers in vierkante formaties gehurkt van het ene been op het andere hippen. Het lijkt een beetje op hoe in die parkeergarage in Westside Story wordt gedanst, maar dan met Afrikaanse ritmes. Daarnaast worden er allerlei toeren uitgehaald met amuletten, overgieten de lutteurs zich met melk in wisselende staat van ontbinding (wat een agressief en imponerend beeld oplevert, zo’n wit/zwarte gorilla). De lutteurs zijn bijna zonder uitzondering zeer zwaar, gespierd en behangen met allerlei kettingen en amuletten. Het is vooral een show, want het eigenlijke gevecht is meestal in minder dan 4 minuten over.

Moderniteit meets traditie

Ook op tv is dit heel groot, zoals dat heet. Het is zwaar gesponsord door het bedrijf dat ook het straatbeeld bepaald: Orange mobiele telefonie. Wel grappig om te zien, want daardoor hebben de lutteurs bij sommige rituele dansen ook allemaal orange t-shirts aan. De mix van grote orange-logo’s en animistische rituelen vormt wel een leuk beeld van Senegal: moderniteit ontmoet traditionele maatschappij. Dagelijks zijn er reclameblokken van soms wel 10 minuten waarin de worstelaars elkaar uitdagen door te zeggen hoe ze de ander wel niet zullen inpakken, compleet met slecht gemonteerde gevechtsbeelden voorzien van Beethovens vijfde opgepimpt met djembeeritmes. ‘t Is een fenomeen.

Nog meer zon

Hieronder ter afsluiting van deze post een filmpje van een stranddag bij een prachtig klein vissersdorpje, Toubab Dialao geheten. We (Cheikh, de man van collega Veerle, Laëtitia en Vicky, 2 vlaamse meisjes en Dorinda, mijn collega-stagiair) waren een dagje de toerist aan het uithangen en zijn onder andere in een wildpark geweest waar we giraffe’s en neushoorns gezien hebben. Daarover later meer. In Toubab Dialao hebben we heerlijk aan het strand gelegen.

Overigens speelt de geschiedenis een leuk spelletje met ons als blanke ex-kolonisten. Waar vroeger de inheemse bevolking door de ontdekkingsreizigers gepaaid werd met kralenkettingen en spiegeltjes wordt je als blanke op het strand tegenwoordig helemaal doodgegooid met (diezelfde?) kralenkettingen en snuisterijen door allerhande verkoopsters. Deze komen naast je zitten met hun grote manden vol koopwaar, besteden 1 zin aan het vragen hoe het met je gaat en of je frans bent, om vervolgens met een resoluut gebaar allerhande kettingen bijna in je gezicht te drukken. Laat mij nou met 3 meiden op stap zijn die de hele collectie wel wilden bekijken. Gelukkig heb ik nog wat voor ze kunnen betekenen door een mooie totaalprijs te onderhandelen. En en passant heb ik wat mooie houten olifantensleutelhangers opgepikt. Niet dat ik hier trouwens olifanten heb gezien, die zijn niet erg common in West-Afrika. Maar goed, olifanten zijn desalniettemin superafrikaans.

De video dan nu maar, met aan het eind een leuke wandeling met een grote vogel.

P.S. We maken in deze video een tochtje met een pirogue. Dit zijn ook de bootjes waarmee migranten naar Spanje varen (…).

P.S. 2 Er is trouwens een lutteur, een hele bekende, die Zos heet. Omdat ze hier zo’n moeite met de ‘j’ hebben stel ik me meestal voor met zijn naam…

De artiest van het filmpje is Seun Kuti, zoon van de legendarische Fela Kuti. De stijl is afrobeat, je moet ervan houden. Ik ben wel fan van jazzy koper, dus het sprak mij wel aan. Wat leuke dingen over Fela: hij trouwde in 1978 met 27 vrouwen en had een eigen staat; de Kalakuta Republic, een huis in Nigeria.

P.S. Ja inderdaad, die afrikanen draaien met hun heupen, dat is normaal hier.

Ik had toen ik nog in Nederland was al contact gezocht met IFES hier. Ik was zeer benieuwd of er in dit islamitische land ook een christelijke studentenbeweging zou zijn, en bovendien leek het me een goede manier om een kerk te vinden hier. En warempel, ook hier een IFES-groep! GBU Dakar bleek zelfs een behoorlijke beweging met een flink aantal ‘cellules’ van ongeveer 25 man per groep. De president, Helen Faye, van wie ik het emailadres had gevonden bracht me in contact met Armel Bokoyo. Hij nam me mee naar de kerk waar ik nu nog steeds bij zit, de EBD, Eglise Baptiste de Dakar (ebdonline.org).

Trieste bedoening

Armel nam me ook mee naar een bijeenkomst van alle leiders van de celgroepen, zo’n 20 man. Het was eerlijk gezegd een beetje een trieste bedoening; de toegang tot hun vaste zaaltje was hen ontzegd dus we stonden buiten in de schemering naast een verlaten en verwaarloosd basketbalveldje het koud te hebben (althans zij, voor mij was 20 graden nog steeds zeer aangenaam maar hier komen dan de jassen en mutsen uit de tassen). Toch was ik onder de indruk van de kracht en de energie die uitging van deze groep; ze waren stuk voor stuk zeer gemotiveerd om aan de slag te aan met hun groep en om hun medestudenten te vertellen over het feit dat Christus hun leven heeft veranderd en hen heeft vrijgemaakt (excusez le mot;-).

Preken

Armel was ook degene die na onze eerste ontmoeting me vroeg of ik wel eens preekte. Ik moest denken aan toen ik nog praeses van de VGSU was en aan het begin van een HV of lezing een stukje uit de bijbel las en daar wat woorden aan toevoegde. Ik probeerde er zeker iets van te maken, maar om nou te zeggen dat ik ‘preekte’; misschien zelfs wel liever niet. Toch wist hij me over te halen om een ‘predication’ te verzorgen voor 1 van de celgroepen, die van Jessica op de geneeskundefaculteit. Het zou op 25 maart zijn, en aan de beurt van behandeling was 2 Timothée 2:22:

“Fuis les passions de la jeunesse, et recherche la justice, la foi, l’amour, la paix avec ceux qui invoquent le Seigneur d’un coeur pur.”

Oftewel: “Mijd de begeerten van de jeugd,streef naar rechtvaardigheid, geloof, liefde en vrede met hen die de Heer met een zuiver hart aanroepen.”

Stroomversnelling

Zoals dat gaat hier in Afrika bleek iedereen er om de een of andere reden op te rekenen dat het vandaag was, 18 maart. En waar wij in Nederland dan misschien zouden zeggen ’stick to the plan’ en gewoon het rooster zouden volgen koos Jessica ervoor om mij zondag over te halen het dan maar woensdag te doen, ‘Want iedereen rekent nu al op een debat met jou’. We spraken af dat ik dinsdagavond zou laten zien wat ik wilde gaan en doen en dat we dan samen met de 2 andere leiders van de celgroep (Jules en Denise) voor te bereiden. Dat gaf mij alleen de maandagavond nog om het voor te bereiden… Eindelijk een kans om de workshop ‘How to do a evangelistic talk’ die ik op de Internationale IFES TOKO Linz had gevolgd in praktijk te brengen! Ik had niet verwacht dat mijn eerste ‘preek’ in het Frans zou zijn, en nog minder dat het voor een internationaal studentengezelschap in een islamistisch land zou zijn. Bovendien moest het ook nog eens een ‘debat’ zijn. Gelukkig is dat mijn ding, dus ik had een hoop interactiviteit ingepland. Het interessante leek mij dat ik hier aan kon nemen dat iedereen (ook de moslims) in de zaal in God geloofde, iets dat je in Nederland juist niet kan doen. Jessica en de anderen bevestigden dit dinsdag: Tous les africains croyent à Dieu! Interessant, want dat betekende dat ik zonder veel moeite God in mijn verhaal centraal zou kunnen stellen.

Het is een intense en enerverende avond geworden. Zoals dat gaat deed de beamer het een half uur vantevoren perfect maar weigerde hij op het moment dat ik mijn eerste zin had uitgesproken brutaalweg dienst. Een flinke duw op de vga-kabel deed uiteindelijk mijn powerpointslides verschijnen en het spreekwoordelijke ijs in de warme collegezaal was gebroken.

Debat

Ik begon met een klein onderzoekje naar wat men nastreefde in het leven, wat onze ambities zijn en wat dingen zijn die ons gelukkig maken in het leven. De antwoorden waren verrassend to-the-point en divers: trouwen, onze ouders trots maken, werk vinden (’goedbetaald graag’ voegde een verlegen jongen toe), dansen, tekenen, beroemdheid, veiligheid, geld, surfen (zowel op het web als op zee) etc. etc. Vervolgens hadden we een discussie over de vraag hoe deze dingen je dan gelukkig maken, en daarna over hoe deze dingen je ongelukkig kunnen maken. Ik was onder de indruk van hoe je in een groep elkaar zo goed kunt aanvullen en in no-time een bijna existentiële en filosofische discussie kunt hebben. Dit is verslavend!

Vervolgens lazen we de tekst en gaf ik wat context en uitleg over de tijd, plaats en omstandigheden waarin Paulus deze brief aan Timotheüs schreef. Hierna hadden we een discussie over de drie elementen van de tekst; wat we moeten mijden, wat we moeten nastreven en hoe we dat moeten doen. We waren het er al snel over eens dat de begeerten van de jeugd ons kunnen afleiden van God, dat de grote begrippen als liefde en vrede niet in onszelf te vinden zijn maar bij God en dat een ‘coeur pur’ uiteindelijk een coeur purifié is; een hart dat zuiver is doordat het vol is van God.

A man fell in a hole

Ik had voor het laatste stuk van de avond nog een video: A men fell in a hole. Worth a look. Ik heb ‘m gekocht op bluefish.tv, een geweldige site met videofragmenten die grote levensvragen in beeld brengen. Deze video ging over een man die in een gat viel (zoals de titel al deed vermoeden) en over allerlei mensen die hem raad geven over hoe hij hieruit kan komen. Kijk zelf maar:

Bij de man die zegt ‘het gat waar je in zit bestaat niet, en jij bestaat ook niet, het is allemaal slechts een illusie’ barstte de zaal in hartelijk gelach uit. Inderdaad, tous les africains croyent à Dieu. Ik ben nu wel heel benieuwd wat je met deze video in geseculariseerd Nederland voor reacties zou krijgen. Na de video volgde nog een discussie over wat de gaten/kuilen in ons leven zijn en of en hoe we daar (zelf) uit kunnen komen. Ik heb aan het einde van de avond een kort getuigenis gegeven over wat genade voor mij betekent, en dat ik tot de conclusie ben gekomen dat alles wat ik doe en ben niets is zonder Christus. Wat Paulus aan Timotheús leert staat in het kader van vers 1 van hoofdstuk 2: “Toi donc, mon enfant, fortifie-toi dans la grâce qui est en Jésus-Christ.” Ik vond het geweldig dat ik dit hier in Senegal mee mocht maken, ik moet zeggen dat het me weer eens aan het denken zet over wat ik wil met mijn leven. Dit soort dingen kunnen zomaar op je pad komen. Voor herhaling vatbaar!

P.S. Mes amis de GBU Dakar, je m’excuse mais j’ai fait ma nouvelle du débat de ce soir en néerlandais. Comme j’ai promis ici les documents et les liens:

Présentation Powerpoint
Site du web où tu peux acheter la vidéo
La vidéo sur Youtube

Les photos quelles Dorinda à pris ce soir sont disponible à mon site des photos. Je veux vous remercier beaucoup pour me donner la possibilité d’avoir ce débat ensemble!

Deze foto is genomen bij het Île de Ngor door Dorinda ten Brinke. Zij is de volgende stagiair die hier is voor het islam & beleid programma van de ambassade. 

Ze blijkt familie van een oude vriend van me, Gerhard ten Brinke. Christen, VGSN, ook nog met haar bachelor bezig, ook een relatie en dus gescheiden van haar liefde; het lijstje met overeenkomsten gaat maar door. Het is erg leuk om een maatje te hebben die ook geïnteresseerd is in blanke-toeristendingen zoals naar het strand, Île de Goree bezoeken, surfles nemen, een keer geen rijst met vis eten maar een hamburger en bruin worden. Allemaal dingen waar ik in m’n eentje of met Oumar nog niet heel veel zin in had. Niet op de laatste plaats omdat Oumar al bruin is en juist wel heel graag heel veel rijst met vis eet. 

Werk

Toch gaat deze post verder even over het werk. Ik moet zeggen dat het 9-5 bestaan me in het geheel niet slecht bevalt. Wel is het absolute noodzaak om wat te sporten als je zoveel uurtjes achter een pc of vergadertafel doorbrengt. Gelukkig ben ik inmiddels geadopteerd door een hockeyclub en heb ik dus een surfschool gevonden met Dorinda. Ook kun je hier heerlijk kanoën op zee en ‘gewoon zwemmen’ is hier ook allerminst onaangenaam.

Ik merk dat het me moeite kost om het echt over werk te gaan hebben. Nu dan toch. Vorige week ben ik naar de Gamou in Tivaouane geweest. Dit is na de Magal in Touba waar ik eerder over schreef het grootste religieuze evenement van het jaar. Het is de viering van de geboortedag van de Mohammed (paix et salut sur lui zeggen ze hier dan altijd) bij de Tidianes, de tweede grootste broederschap hier. Het was een mooie belevenis, vooral omdat we er waren als officiële vertegenwoordiging van de ambassade. Mijn verslagje voor de ambassade staat in Islam & Beleid | Actualiteit | Editie 2, die u hieronder kunt downloaden. Wie weet maak ik er nog een aparte post over.

Eigenlijk was ook dat meer een avontuur dan werk, maar inmiddels is het ook al veel te laat, dus schrijven over werk komt een volgende keer wel. 

Update: Hieronder nog even twee fototjes om een beeld te geven van mijn twee collega’s.

Update 2: Dorinda houdt ook een weblog bij, op  http://dorindatenbrinke.blogspot.com/

Dorinda ten Brinke

Mamadou Bodian

Vandaag nam Valérie afscheid, de secretaresse van de ambassadeur. Zij blijft in Afrika; ze krijgt een mooie functie op de Nederlandse ambassade in Rabat. Er was een heerlijke lunch geregeld en ze kreeg een speech van de ambassadeur, cadeaus en heel veel gelukwensen. Valérie, het ga jullie goed daar bij de Marokkanen!!

Hieronder de link naar een paar foto’s:

Mijn stage

Jos van Dijk is werkzaam als stagiair op de Nederlandse Ambassade in Dakar voor het islam-beleidprogramma van het ministerie van buitenlandse zaken in Senegal. Dit programma gaat 2 jaar duren en heeft 2 hoofddoelen:

1. Het vergroten van de kennis over de Senegalese maatschappij en de rol van islam hierin
2. Het versterken van de dialoog met Senegalese organisaties en wetenschappers

Het eerste betekende voor mij vooral het lezen van een hele stapel wetenschappelijke artikelen op het terrein van de Senegalese islam, islamitisische NGO’s en de Senegalese democratie. Daarvan heb ik een dossier gemaakt.

Het tweede komt vooral neer op ‘netwerken’. Dat is iets waar ik veel lol in heb, dus dat komt goed uit. Ik heb een aantal zeer boeiende gesprekken gehad met islamdeskundigen en een interessante lijst met sleutelfiguren opgesteld. De uitdaging is nu dit netwerk uit te breiden en vooral om te gaan schiften op wie er werkelijk toe doet en wie doet alsof. Dit doen we kort door de bocht door personen op de lijst te bezoeken en hen te vragen hoe belangrijk andere personen zijn. 

Mamadou Bodian

Ik zeg we, want ik ben sinds vorige week weer voorzien van een Senegalese collega, Mamadou Bodian genaamd. Hij is 30, getrouwd met een baby van 6 maanden (althans, die baby heeft hij met zijn vrouw). Zoals bij heel veel Senegalezen komt ie veel jonger over; je zou ‘m eerder 24 geven. Het zal het weer wel zijn dat de mensen jong houdt hier. Hij is afgestudeerd socioloog en bezig met een PhD hier in Dakar. Hij weet heel veel van de islam hier (is zelf ‘musulmane’) en zeer, zeer enthousiast voor deze stage en zijn land.

We hebben interessante discussies. Ik merk dat bij het praten over politiek, filosofie en religie ondanks zijn min of meer moderne, westerse opleiding vaak toch nog wel grote verschillen zijn in hoe je de wereld ziet. Ik profiteer erg van zijn kennis, en verbeeld mezelf als buitenstaander weer net wat beter het grote geheel in het oog te kunnen houden. Er is zoveel te weten en te bespreken dat je je snel verliest in details…

Het productje

Terug naar het productje uit de titel van deze post. Mamadou en ik volgen samen de dagbladen hier en hebben ons voorgenomen hieruit wekelijks wat artikeltjes te selecteren die met islam & politiek te maken hebben. We hebben de artikelen samengevat en voorzien van wat commentaar. Hieronder de link naar Editie 1 van “Islam & Beleid | Actualiteit”. De originele krantenartikelen zijn bijgevoegd voor wie echt in de Senegalese actualiteit wil duiken. Merk op het archaïsche maar mooie gebruik van het frans.

Update: Het laatste actuele nieuws dat er toe doet moet ik wel even melden. De president van buurland Guinée Bissau is vermoord. Er zijn veel banden tussen deze fragiele staat en het zuiden van Senegal, dus dat wordt nog wat. Het betekent in ieder geval werk voor de ambassade, misschien wel nederlanders evacueren en in ieder geval weer veel gespreksstof…

De afgelopen weken heb ik niet stilgezeten; speciaal voor jullie heb ik mijn kleine vriend Badou een volledige cursus nederlands gegeven. Zet een potje thee, pak een lekker kussen en geniet van het leven in Liberte IV!

En ook een hoop nieuwe foto’s!

In gesprek met een godheid

Vorig weekend was ik in een geheel andere omgeving; de Grand Magal in Touba. Hieronder een video die een aardige indruk geeft.

 
Ik heb ongelooflijk veel beleefd, en ik kan niet alles gaan beschrijven. Het meeste indruk maakte toch wel de manier waarop de mensen met hun marabout (geestelijke leider) omgingen. Deze man (hij is de grijs-blauwe figuur in de video) wordt min of meer behandeld als een godheid. We waren op de binnenplaats van het huis van de marabout. De man zat op een stoel, en alle mensen zaten om hem heen geknield. 1 voor 1 kruip je op je knieën met gebogen hoofd naar hem toe, zonder schoenen. In je rechterhand houd je een gift (geld, veel geld) die je aan de marabout aanbiedt. Deze neemt dit aan, van een aantal mensen, en deelt dan een zegen uit die je aanneemt door je 2 open handen over je gezicht te strijken. Dan ga je stilletjes terug de menigte in.

Wat doe je dan als christen/niet-moslim? Ik had ervoor kunnen kiezen niet te gaan, maar ik wilde de man spreken en dit was de enige manier om contact te maken. Ik zou gewoon naar ‘m toe kunnen lopen, slippers aan en rug recht. Dat zou een wisse afranseling of op zijn minst zeer grote problemen betekenen. Dus doe je mee, uit respect. Ik heb de goede man wel afgescheept met 15 cent.

Uiteindelijk kon ik via Cheikh (de man van mijn collega Veerle, met wie ik naar de Magal was) met de marabout praten. Weer op de knieën, ditmaal in zijn slaapkamer. Het werd een geweldig interessant gesprek, we hebben zelfs behoorlijk gelachen, een enorm contrast met het circus van zoeven. Ik legde hem dingen uit over het negatieve imago van de islam in Nederland en wat we als ambassade willen met de religieuze gemeenschap in Senegal. Hij vertelde mij over Mouriden in Amsterdam en hield een preek over respect voor alles en dat vrede beter is dan oorlog. Ik somde wat christelijke waarden op, zoals op zoek gaan naar het hart van de ander en God dienen boven alles en je naaste als jezelf. De marabout reageerde zeer enthousiast; ik had het begrepen en we ’spraken van hart tot hart’. Het gesprek was een zeer boeiende mix van politiek, religie en humor. Tenslotte wisselden we meerdere malen een high five uit (echt waar!), en mochten we met zijn zegen het huis weer uitkruipen. Zie ook de foto.

In trance

Wat je in de video ook hebt kunnen zien is het zingen van de Baye Fall. Dit gebruik is typisch voor deze tak van de mouriden, de volgelingen van Ibrahim Fall over wie ik eerder al geschreven heb. Zij zijn de rokende en drinkende moslims, te herkennen aan de bonte kleuren een het eerdergenoemde respect. Overigens heb ik hun gezelschap als zeer plezierig en gastvrij ervaren in Mbacke, de stad waar we waren. Later hoorde ik dat deze stad bekend staat als het ‘red light district’ van Senegal; alles wat je in buurstad Touba op gevaar voor eigen leven beter kunt laten (roken/alcohol) is hier dagelijkse kost. Tijdens de Magal is het echter de gewoonte dit zoveel mogelijk ongezien te doen; wijn noem je limonade en wordt geschonken met een plastic zak om de fles.

Terug naar de trance. Het zingen in de video deed me in eerste instantie denken aan de cantus die we op de VGSU altijd hadden. Dat was niet mijn ding; heel lang heel hard zingen en bier drinken. Toch raakte je daar niet in trance. Misschien dat dat hier wel lukte omdat de Baye Fall zich bedienen van een tamelijk eentonige tekst: “Lalala Moustapha Fall”. Dit was overdags, maar het ging de hele nacht door. Ook overdags werd een aantal keer iemand afgevoerd die de warmte, het zingen of misschien echt de emotie niet meer aankon. Rode-kruis medewerkers hadden een tent direct naast de rijdans waar de afhakers heen konden. Zoals je ziet waren er bovendien constant een heel aantal Baye Fall bezig water uit te delen en te kijken of iedereen nog ‘bij’ was.

’s Nachts ben ik met veel moeite zelf ook in trance geraakt. Dit was echter liggend met oordopjes in mijn tentje, boven het vele geluid van de verschillende Baye Fall zangdiensten uit. Ik heb uiteindelijk heerlijk geslapen en niets meegemaakt van de nachtelijke rituelen; ik had wel weer genoeg gezien overdags.

Met je knuppel slaan

De volgende dag heb ik mijn derde ervaring met een min of meer gevaarlijke menigte opgedaan. Alhoewel ik niet in de massale bedevaart langs de mausolea van de khalife’s geweest ben belandde ik op zoek naar een fles cola toch in een of andere optocht. Ik dook een winkel in want de figuren waren van de optocht waren min of meer van de wereld. Ze sloegen met knuppels op hun rug, knuppels die ze zo nu en dan ook heel hoog in de lucht gooiden. Denk aan het formaat van een honkbalknuppel, maar dan van flinstone-achtige dikte.

Het was ‘impressionant’, een beetje engig wel. Op zich waren ze niet echt gevaarlijk; de agressie (want dat was het toch wel) richtte zich op hun eigen lichaam. Maar zo’n knuppel wil je niet op je hoofd krijgen als ie ’s wat minder nauwkeurig gevangen werd (wat regelmatig voorkwam). Bovendien is het iets wat je niet helemaal snapt; deze mensen zoeken diepten van het menselijk bestaan op die je als beschaafde westerling nooit zo ziet. Als er iets zou gebeuren kun je wel politie roepen, maar daar zullen ze weinig boodschap aan hebben want dit speelt zich op een ander beschavingsniveau af. Ik zeg bewust ‘ander’; ook in onze cultuur is wreedheid maar het is vooral de ongepolijste vorm die maakt dat je het niet helemaal begrijpt.

Hit the road, Jack

And don’t you come back no more, no more, no more.

Volgens de officiële statistieken is dit het geval geweest voor 12 bezoekers van de Magal. Ik breng het maar met humor, maar ik was maar wat blij dat ik niet in een van de omgekeerde ‘car rapides’ zat waarvan ik de ineengecrashte wrakken naast de weg zag liggen. De verkeersongelukken zijn talrijk en gruwelijk. Men stapt met onmogelijk grote hoeveelheden mensen in piepkleine busjes, waarbij 4 jongens nog los achterop de bumper staan en een veelvoud daarvan zich in het bagagerek op het dak nestelt. Af en toe zag je in the middle of nowhere zo’n busje staan met een lekke band. Daarnaast stond dan een zodanig grote groep mensen dat je nooit maar dan ook nooit zou geloven dat die allemaal in dat busje gezeten hadden.

Het is de weken voor de Magal een soort prestige van de organisatie van de Magal en de regering te laten zien dat ze veel aandacht aan veiligheid hebben besteed, maar er wordt niets gedaan aan deze exhorbitant gevaarlijke vorm van transport. Ik neem de 12 doden en 200 gewonden dan ook maar met een korreltje zout; waar mogelijk zal de alomtegenwoordige politie vooral hebben geassisteerd in het ‘off the radar’ houden van de statistieken, alhoewel ik daar geen bewijzen voor heb. Corruptie is er in ieder geval; op de terugweg werd om een (zogenaamde) illegale inhaalmaneuvre het rijbewijs van Cheikh ingenomen. Ik stelde voor oom agent om te kopen, maar Veerle zei me dat dit geen optie was. Simpelweg te duur met drie blanken in de auto.

Het was overigens erg leuk om het Senegalese platteland te zien. Het is een soort woestijn met hier en daar landbouwactiviteiten, maar het heeft zijn eigen sfeer en charme. De kleine dorpjes geven het Afrika-gevoel van de beelden van de Europese televisie, gecompleteerd door de enorme koeien met reusachtige horens die zo nu en dan plotseling voor je bumper opduiken. De talloze kuilen en onwaarschijnlijke drukte zorgden er wel voor dat een reis van 200 km zo’n 8 uur duurde, maar het was het waard. Dank voor jullie mailtjes en gebeden, ik heb me niet onveilig gevoeld en ben alweer een interessante werkweek verder.

Voor de duidelijkheid; rechtsboven op de site staat een link naar de fotopagina. Ik heb onder andere een portrettenserie gemaakt in Mbacke en foto’s van de grote moskee in Touba, die komen er binnenkort bij. Ook deze week (eindelijk) een who’s who en beeld van mijn kamer, familie en quartier.